Οικονομία Πρόσωπα Στέλιος Ορφανάκης

Μήπως τα χειρότερα στο τραπεζικό σύστημα δεν είναι πίσω;

*του Στέλιου Ορφανάκη

Πριν μερικές μέρες  η Morgan Stanley έθεσε εκτός του δείκτη MSCI Standard Greece τις τρεις από τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες και συγκεκριμένα την Εθνική, Eurobank και Πειραιώς. Πλέον, στον MSCI Standard Greece παραμένουν μόνον έξι μετοχές: οι ΟΤΕ, ΟΠΑΠ, Alpha Bank, Jumbo, Motor Oil, Tιτάνας. Οι αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ μετά το κλείσιμο της συνεδρίασης της 30ης Νοεμβρίου.

Οι λόγοι της «εξόδου» τους από τον δείκτη MSCI Standard Greece έχουν να κάνουν τόσο με τη μείωση της κεφαλαιοποίησής των τραπεζών κάτω από το όριο του 1 δισ. δολ., μετά τις ισχυρές πιέσεις του τελευταίου διαστήματος (Εθνική, Πειραιώς), όσο και με την αλλαγή του βάρους του κλάδου στον δείκτη (περίπτωση Eurobank). Αυτή η διαγραφή αποτελεί άλλο ένα κρίκο στο γόρδιο δεσμό των τραπεζών μας. Ένα δεσμό που δεν λέμε να τον κόψουμε, αλλά προσπαθούμε να τον λύσουμε εδώ και οκτώ χρόνια, δυστυχώς χωρίς επιτυχία.

Το Ελληνικό τραπεζικό σύστημα κατά τα πρώτα χρόνια της κρίσης, που κτύπησε την Ελλάδα, κλήθηκε να συμμετάσχει στο σχέδιο συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα για την αναδιοργάνωση του Ελληνικού χρέους, γνωστό και ως PSI (Private Sector Involvement). Το κόστος αυτής της συμμετοχής έφθασε τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της έκθεσης για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του Ελληνικού τραπεζικού τομέα, που εκδόθηκε το Δεκέμβριο του 2012. Σε αντάλλαγμα το κράτος έδωσε στις τράπεζες τη δυνατότητα, μέσω του αναβαλλόμενου φόρου, να έχουν πλήρη απαλλαγή από την υποχρέωση να καταβάλλουν φόρους επί των κερδών τους σε βάθος 30 ετών.

Στη συνέχεια με κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ έγινε η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της τάξης των 40 δισεκατομμυρίων ευρώ και στο τραπεζικό μας σύστημα ισχυρός μεγαλομέτοχος έγινε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ). Το 2014 με κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ έγινε και δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση της τάξης των 8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ακολούθησε το 2015 με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση της τάξης 5,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Επειδή οι δύο τελευταίες ανακεφαλαιοποιήσεις καλύφθηκαν από ξένους ιδιώτες και θεσμικούς επενδυτές, η συμμετοχή του Ελληνικού δημοσίου, μέσω του ΤΧΣ στη μετοχική σύνθεση κυρίως των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, μειώθηκε δραστικά.

Παρά τις συνεχείς όμως ανακεφαλαιοποιήσεις η κατάσταση επιδεινωνόταν. Το Ελληνικό τραπεζικό σύστημα στο τέλος του 2009 είχε τον δείκτη των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων στο 9,6%, ενώ ακριβώς πριν αναλάβει η σημερινή κυβέρνηση στην εξουσία είχε φθάσει στο 48,1%.

Η κατάσταση του τραπεζικού συστήματος επιβαρύνθηκε και επιβαρύνεται δυστυχώς τόσο από την ατολμία των τραπεζών να εκκαθαρίσουν όσο γίνεται πιο γρήγορα το δανειακό τους χαρτοφυλάκιο που νοσεί, όσο και από την επιπολαιότητα όλου του πολιτικού συστήματος, το οποίο δημιούργησε νομικό πλαίσιο που προστάτευε τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες, χωρίς να ελέγχεται η πραγματική οικονομική τους κατάσταση. Επιπλέον το πολιτικό σύστημα ποτέ δεν πίεσε πραγματικά τις ελεγχόμενες από αυτό διοικήσεις των τραπεζών να προχωρήσουν στην άμεση εξυγίανση του δανειακού χαρτοφυλακίου τους.

Έπρεπε να φτάσουμε στη λήξη του 3ου μνημονίου και με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ για να προστεθεί η δυνατότητα να ελέγχεται ο προσφεύγων στο νόμο Κατσέλη για την πραγματική του οικονομική κατάσταση.

Έτσι δημιουργήθηκε η μαύρη τρύπα ή άνοιγμα – όπως θέλετε πείτε το – των 85 δισεκατομμυρίων ευρώ των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (NPL – Non-Performing Loan), διαμορφώνοντας τον αντίστοιχο δείκτη NPL περίπου στο 48%, όταν στο Ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα ο αντίστοιχος δείκτης είναι περίπου στο 6,2%.

Και τα προβλήματα δεν τελειώνουν εδώ, αφού σήμερα το τραπεζικό σύστημα δεν έχει το ίδιο κεφάλαια για να δουλέψει, δεν έχει τα έσοδα που απαιτούνται για να υποστηρίξει επέκταση, ούτε για να διαχειριστεί τη μαύρη τρύπα του, καθώς η οικονομία έχει βαλτώσει και δεν έχει πρόσβαση σε φθηνά κεφάλαια από το εξωτερικό. Το τελευταίο είναι συνέπεια της έλλειψης εμπιστοσύνης που υπάρχει στις ίδιες τις τράπεζες και την Ελληνική οικονομία. Αυτή η κατάσταση έχει μετατρέψει τις τράπεζες σε ζόμπι ή αν θυμηθούμε μια γνωστή ατάκα του πρώτου Υπουργού Οικονομικών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ θα λέγαμε: «Αγάπη μου, όλα μαζί τα πολιτικά κόμματα εξαφανίσαμε τις τράπεζες».

Δεν έχει υπάρξει ιστορικό προηγούμενο σε δυτικού τύπου οικονομία να έχουμε ανώνυμες εταιρείες, όπου εδώ και οκτώ χρόνια κανείς δεν γνωρίζει πόσα είναι τα ίδια κεφάλαια, δηλαδή η καθαρή τους θέση. Αυτό συμβαίνει στις τράπεζές μας, κανείς δεν ξέρει ποια είναι η καθαρή τους θέση.

Η διαγραφή των τριών από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες από τον  MSCI Standard Greece είναι ένας κρίκος ακόμη στο γόρδιο δεσμό που δεν λέμε να κόψουμε. Ο λόγος που δεν θέλουμε να τον κόψουμε είναι διότι έτσι θα αποκαλύψουμε το πλήρες μέγεθος του προβλήματος. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι πόσο χρόνο έχουμε ακόμη…τικ τακ τικ τακ τικ τακ

 

* Ο κ. Στέλιος Ορφανάκης έχει εργαστεί μεταξύ άλλων θέσεων ως Επενδυτικός Σύμβουλος στην Ιδιωτική Τραπεζική (Alpha Private Bank – Όμιλος ALPHA BANK) ενώ τώρα εργάζεται ως Καθηγητής (M.Sc) Φυσικών και Θετικών Επιστημών στη Δημόσια Εκπαίδευση. Είναι πτυχιούχος φυσικός με μεταπτυχιακές σπουδές, έχει εξειδικευθεί στην Τραπεζική Διοίκηση και σε Παράγωγα Προϊόντα ενώ το 2017 επιλέχθηκε στο Μητρώο Πολιτικών Στελεχών της Ν.Δ.

Σχολιάστε

Κάντε κλικ εδώ για να αφήσετε ένα σχόλιο

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.